Een nokkenschakelaar kan handmatig worden bediend. Het is een draaischakelaar voor elektromotoren en andere elektrische apparaten.
Er worden meerdere contacten tegelijk bediend. Dit is bepaald door het type motor en de nokkenschakelaar. Het aantal contacten en de schakelvoorwaarden kunnen bij een nokkenschakelaar worden veranderd. Er kan voor verschillende schakelingen een nokkenschakelaar worden samengesteld. Dit doe je door de uitsparingen/nokken samen te stellen met een schakelpakket.

De opbouw
Een nokkenschakelaar wordt ook wel een pakketschakelaar genoemd. De reden hiervoor is, is dat de nokkenschakelaar is opgebouwd uit een slot en één of meerdere schakelpakketten.

Het slot zit vast op de pakketten. De hoekverdraaiing en het aantal standen wordt hier bepaald. Een nok moet worden vastgehouden in zijn geplaatste schakelaar. De nok wordt vastgehouden door middel van een arrêteerinrichting. Dit wordt in het slot vastgesteld voor welke stand er een nodig is. Op het moment dat deze arrêteerinrichting bij sommige standen niet aanwezig is, zal de schakelaar weer terug veren in de voorafgaande stand.

De Schakelpakketten
Een nok is voorzien van uitsparingen. Er zijn altijd één of meerdere schakelcontacten aanwezig bij een schakelpakket van een nokkenschakelaar. Door middel van de nokken wordt er contact gemaakt of juist het contact verbroken. De plaatst van een nok bepaalt het programma van de contacten. Door middel van trekstangen worden de pakketten en het slot samengebouwd. De bedieningsknop en de frontplaat worden bevestigd op het slot.

Een nokkenschakelaar kan meerdere schakelhoeken hebben. Hij kan 15°, 30°, 45°, 60° of 90° zijn. De hoekverdraaiing kan per fabrikant anders zijn. Er is een maximale aantal plaatsen mogelijk. Het uiterste is 24. Dit kan bij een hoekverdraaiing van 15°. Per schijf en aantal pakketten zijn er veel mogelijkheden qua het combineren met uitsparingen/nokken. Voor ieder schakelprobleem is een nokkenschakelaar samen te stellen.

Het gebruik
Een nokkenschakelaar kan worden gebruikt als een: aan-uitschakelaar, omkeerschakelaar, veiligheidsschakelaar/werkschakelaar, ster-driehoekschakelaar of natuurlijk de stappenschakelaar. De hiervoor besproken doeleinden kunnen voor elk van deze schakelaars worden gebruikt.

De montage
Er zijn twee soorten montages. Je hebt de bodemmontage en de frontmontage. Een pakketschakelaar is geschikt voor een bodemmontage als de montageplaat vast zit onder aan het laatste pakket. De montagebevestiging zit vast aan het slot bij een frontschakelaar.